Jaarlijks trekt de Vlaamse overheid 1.200.000 euro uit voor thematische stadsvernieuwingsprojecten. Ook dit jaar lanceert de minister bevoegd voor stedenbeleid in het kader van stadsvernieuwing een thematische oproep. De oproep 2021 staat in het teken van de hittebestendige stad. Ook onze Vlaamse steden worden meer en meer geconfronteerd met klimaatproblemen die betrekking hebben op droogte, wateroverlast, luchtverontreiniging, extremere temperaturen in de zomer,...

 

De Vlaamse overheid zoekt met deze oproep naar creatieve oplossingen die steden (kunnen) nemen tegen de hitte. Per project wordt maximaal 500.000 euro toegekend, die uitsluitend voor investeringen kunnen worden aangewend. Voor de realisatie is er maximaal 3 jaar tijd voorzien. De oproep stelt de hitte-problematiek centraal en nodigt de steden uit om projecten in te dienen. De oproep loopt nog tot 16 september 2021.

Ik vroeg aan schepen Tine Heyse:

  1. Zal stad Gent ingaan op de oproep van de Vlaamse overheid en een project indienen om de hitte-problematiek in onze stad aan te pakken? Waarom wel/niet?
  2. Welke infrastructurele ingrepen of maatregelen voorziet de stad momenteel al voor een meer hittebestendige stad? Graag een overzicht hiervan.
  3. Welke infrastructurele ingrepen of maatregelen plant de stad nog te nemen deze legislatuur voor een meer hittebestendige stad? Wat is de planning en timing hiervoor?

Zij antwoordde:

Vraag 1 – subsidieoproep hittebestendige stad

De stad onderzoekt op dit moment de mogelijkheid om in te dienen op de oproep voor stadsvernieuwingsprojecten. Er is nog geen beslissing over genomen. Deadline voor indienen is 16 september.

Op zich is de oproep een opportuniteit om extra middelen te vinden voor de realisatie van nuttige ingrepen in de publieke ruimte, zoals ontharding, die deel uitmaken van het klimaatplan.

Aangezien realisatie van de investeringen binnen de 3 jaar als voorwaarde is opgenomen, is het belangrijk om synergie te vinden met lopende plannen en projecten. Gezien de korte periode is het opstarten van nieuwe projecten weinig realistisch.

Bovendien mogen de projecten geen aanvulling zijn op andere, door de Vlaamse overheid gesubsidieerd stadsvernieuwingsprojecten, waardoor een voorstel voor Muide Meulestede ook niet weerhouden werd.

Ten slotte kunnen enkel investeringen gesubsidieerd worden (geen onderzoeksactiviteiten) met max. 500.000 euro per project (totaal van max. 1,2 miljoen euro voor deze oproep).

De administratie onderzoekt op dit moment twee mogelijke voorstellen op haalbaarheid en prioriteit ikv de beleidsdoelstellingen. Tegen de deadline van 16 september moet de beslissing worden genomen.

 

Vraag 2 - Welke infrastructurele ingrepen of maatregelen voorziet de stad momenteel al voor een meer hittebestendige stad

Vanuit onze eigen hittestudie alsook vanuit literatuur, voorbeeldprojecten en kennisinstellingen is geweten dat infrastructurele ingrepen zoals ontharden, vergroenen, inzetten van waterelementen, schaduwinfrastructuur, lichtgekleurde materialen bijdragen tot een meer hittebestendige stad. Daar wordt, zoals ook beschreven in het klimaatplan, al volop op ingezet.

 

Vergroenen gebeurt op verschillende schaalniveau’s van grote groenpolen en groenklimaatassen over (wijk)parken, woongroen, straatbomen tot gevel- en dakgroen.

 

Openbaar domein

Tijdens de procedure voor de (her)aanleg van het openbaar domein worden bovenstaande maatregelen in kader van hitte (en ruimer klimaatadaptatie) mee geëvalueerd en ingepast in de ontwerp- en uitvoeringsplannen.

 

Nieuwe verharding wordt beperkt tot het functioneel minimum en bestaande verharding wordt waar mogelijk vervangen door groen (of door waterdoorlatende verharding of verharding met natuurlijke infiltratie). Doelstelling daarbij is een vermindering van de verharding met 15% als gemiddelde over de verschillende projecten heen.

 

Er wordt ingezet op de verdere uitbouw van het grootschalige groen-blauwe netwerk waarbij de 5 groenpolen en 8 groenklimaatassen als ventilatiecorridors in het stedelijk netwerk dienen.


Bij de (her)inrichting van wijkparken en woongroen wordt extra aandacht geschonken aan de dichtbebouwde wijken van de binnenstad of 19de eeuwse gordel die extra kwetsbaar zijn voor hittestress.

Straatbomen krijgen extra aandacht omwille hun bijdrage voor een hittebestendige stad dankzij hun verkoelende werking en schaduw. Waar de straten te smal zijn, kunnen groenslingers voor de nodige schaduw zorgen.

 

Tenslotte is er aandacht voor verkoelende infrastructuur zoals lichtgekleurde materialen en schaduwinfrastructuur.

 

Enkele voorbeelden (geeft een opsomming van enkele in het oog springende projecten en is zeker niet volledig):

  • Drongenplein
  • Maaseikplein (ontharding 1280 m²)
  • Koepoortkaai (22% ontharding)
  • Lijnmolenweg (minimale verharding, karrespoor)
  • De Reep (openleggen Nederschelde)
  • Ontharding Begraafplaats Gentbrugge en Zuiderbegraafplaats
  • Vogelenzangpark (380m² ontharding)
  • Beluik in de Heernislaan (ontharding, vergroenen)
  • Kozijntjesstraat en Brandstraat (gevelgroen, groenslingers)
  • Buurttuin Ham
  • Bijlokepark (uitbreiding)
  • Voorhaven Muide (pergola)
  • Oostakker Dorp (4.000m² ontharding) (lopende)
  • Baudelopark (ontharding, toegankelijk maken van het water) (lopende)

Privaat domein en gebouwniveau

Naast het openbaar domein bestaat de stad ook uit een groot aandeel privaat terrein en gebouwen. Om ook daar de nodige infrastructurele ingrepen te stimuleren, wordt ingezet op informeren en sensibiliseren, alsook het voorzien van de nodige stimulansen.

Sinds 2003 worden subsidies gegeven voor de aanleg van groendaken, en sinds enkele jaren ook voor de voorbereidende stabiliteitsstudie van het dak. Voor geveltuinen is geen (meer) vergunning nodig, deze kunnen mits een melding aangelegd worden. Met de Geveltuinbrigade wordt dit voor geïnteresseerde burgers gedaan. Met de actie Planten met buren worden (verharde) voortuinen gezamenlijk aangepakt en vergroend. Die actie wordt in najaar 2021 gelanceerd.

Bij de Energiecentrale kunnen burgers advies krijgen over de aanleg van een groendak en het hittebestendig maken van de woning. Ook op de website van Stad Gent is hierover informatie te vinden:

 


Voorbeelden acties van burgers:

  • Toeffaertstraat en Henri Mortierstraat
  • Colpaertsteeg

 

 

Vraag 3 – Geplande infrastructurele ingrepen of maatregelen

Uitvoering geplande voorbeeldprojecten klimaatadaptatie en onthardingsprojecten op openbaar domein die op de planning staan om in het kort aangepakt te worden.

  • Heraanleg Kettingplein in de Brugse Poort als een klimaatrobuust plein, met extra groene ruimte, die ook kan dienen voor wateropvang, bijkomende bomen voor schaduw,…
  • Heraanleg Hertstraat (ontharding, geveltuinen, buurtbeheer)
  • realisatie van de Proeftuin Ontharding De Smet De Nayer park (1.500m² ontharding) waarvoor Vlaamse subsidie werd ontvangen
  • Meibloemsite (5000 m² ontharding)
  • Hal 6 Citadelpark (3.500 m² ontharding)

 

Uitvoering nieuwe heraanlegprojecten met klimaatadaptatiemaatregelen
Onder meer volgende projecten worden op dit moment uitgevoerd of staan op de planning voor heraanleg in de periode 2021-2025 en krijgen klimaatadaptieve ingrepen. Deze lijst is verre van volledig, maar geeft een overzicht van spreiding van de projecten.

  • Berkhoutsheide en omgeving (ontharding)
  • Brusselsepoortstraat, Clarissenstraat
  • Cliviastraat (uitvoering april – juli 2021), Narcisstraat (uitvoering jan-mei 2022) en Cyclamenstraat (uitvoering juni-oktober 2022) (straatbomen met infiltrerende plantvakken)
  • Hofmeier – Goudenregenstraat (ontharding)
  • Bellevue park (ontharding)
  • Cluster Kazemattenstraat (ontharden)
  • Cluster Heershagestraat (ontharden, XL geveltuinen)
  • Vlierstraat (woonerf)
  • Cluster Noendries (ontharding en bomen erbij)
  • Cluster Theresianenestraat (woonerf met XL geveltuinen)
  • Charles de L’Epéelaan
  • Tuinwijk De Warande (woonerf)
  • Verenigde Natieslaan (volledige rijweg die verdwijnt , van 2x2 naar 2x1, en groen wordt)

 

Uitvoering groenmaatregelen
Volgende projecten zijn gepland voor deze legislatuur, vanuit het beleidsplan Openbaar Groen:

  • Realisatie van 1500 m² gevelgroen per jaar, op eigen muren en gebouwen of op private gevels palend aan het openbaar domein
  • Inzetten op straatgroen, via kleine straattuinen en minstens 1500 extra straatbomen
  • (Opnieuw) inrichten van minstens 10 ha woongroen, zoals oa. Maria Goretti en het Reigerspark
  • Realisatie van 14 nieuwe wijkparken, zoals oa Kapitein Zeppospark in de Nieuwe Dokken (2,8 ha) en het Wolterspark (+ 0,4 ha), en herinrichting (al dan niet na uitbreiding) van nog 18 andere wijkparken, zoals bvb het Baudelohof (+0,6 ha) en Ter Durmenpark (+5,4ha).
  • Verdere ontwikkeling van de vier groenpoolen (Gentbrugse Meersen, Parkbos, Vinderhoutse Bossen en Oud-Vliegveld) en uitbouw van een vijfde groenpool (Bourgoynen – Malem – Park Halfweg – Blaarmeersen – Sneppemeersen
  • Verdere ontwikkeling van de groenklimaatassen, met concrete realisaties langs Groenklimaatas 4, Het Westerringspoor en De Pintelaan (naast de verdere ontwikkeling van de structuurschets en uitwikkelingsstrategie voor elk van de acht groenklimaatassen)
  • Vergroenen van de oevers van de Lieve