Mensen die langs de Schelde wonen in Gentbrugge, Sint-Amandsberg en Destelbergen worden al verscheidene jaren geplaagd door knijten, en dat van mei tot oktober en vooral tijdens de warme zomermaanden. Knijten zijn een soort minuscule, zwarte steekmuggen die het op mensenbloed gemunt hebben. Hun steken zijn venijnig, en wat achterblijft zijn vaak grote, etterende bulten. De knijten en hun larven gedijen het best in slib. De Schelde en laag water zijn dus voor hen het perfecte leefgebied. 

Sinds enkele jaren worden de klachten ernstig genomen. Maar een oplossing kwam er nog steeds niet.

Op 11 mei 2021 communiceerden de stad Gent en De Vlaamse Waterweg nv (DVW) wél een oplossing. Door twee keer per week via de sluizen water door de Schelde te stuwen, zouden de knijten en hun larven wegspoelen. Uiteraard zouden er nog wel exemplaren blijven leven, maar niet meer de grote massa. Het zou de situatie leefbaar moeten maken voor de buurt. 

Tot half juni was er echter nog geen druppel water door de Schelde gestuwd. Door de aanslibbing is het onmogelijk om water vanuit Gent richting de Scheldearm te laten vloeien. Nog in juni werden eerst de schuiven en kokers vrijgemaakt van sediment en vervolgens werden twee pompen geplaatst om bij laag water een geul vrij te spoelen. De klep en de koker werden ondertussen al vrijgemaakt.

Vlaams volksvertegenwoordiger en fractievoorzitter van CD&V in de Gentse Gemeenteraad Stijn De Roo heeft begrip voor het ongeduld van de getroffen buurtbewoners en informeerde bij bevoegd minister Lydia Peeters (Open Vld) wanneer en hoe dit probleem zal opgelost zijn.

Op de vragen van De Roo antwoordde de minister: “Vorig jaar werd met een continu debiet in de winterperiode (wanneer er voldoende debiet voorhanden is) water door de stuw in Gentbrugge gestuurd om deze knijtenlarven uit te spoelen. Uit een uitvoerige monitoringscampagne bleek echter dat dit ook voor een verspreiding van de historische verontreiniging in het sediment van de Zeeschelde te zorgen. Het bovendebiet werd in de droge maanden ook afgesloten wegens de jaarlijkse watertekorten rond het Gentse.

Dit jaar werd gecommuniceerd, na overleg met de bewoners, dat er een beperkt (2x wekelijks) bovendebiet zou toegelaten worden over het sediment. Hierdoor wordt met een minimum hoeveelheid water hopelijk een deel van het probleem verlicht. Echter bleek dit niet direct mogelijk wegens de ondertussen opgetreden sedimentatie voor de stuw en in de geul waardoor het sediment daar hoger ligt dan het waterpeil aan de kant van de stad Gent. Momenteel wordt met pompen getracht om door dit sediment terug een weg te vinden zodat bij laag water het gecommuniceerde debiet kan toegelaten worden. 

Een duurzame oplossing ligt besloten in het realiseren van het Sigmaplan te Gent, waarbij door een moeilijk procedureverloop al enkele jaren vertraging werd opgelopen.

Het realiseren van de definitieve oplossing bestaat uit een combinatie van een reeks overstromingsgebieden en estuariene gebieden in Melle, Destelbergen en Wetteren. Dit naast een herinrichting van de Zeeschelde en de bouw van een regelbare constructie die zorgt voor een waterkering en het instellen van een gereduceerd getijden op de Zeeschelde. Hierdoor kan steeds geregeld worden om de aanwezigheid van knijten te voorkomen. In totaal gaat dit om een project van 25 miljoen euro. Momenteel zou deze oplossing - volgens de huidige planning - in 2026 moeten afgewerkt worden. Jaarlijks worden investeringsbudgetten voorzien voor de realisatie van het Sigmaplan zodat het totaalproject gefaseerd kan worden uitgevoerd.

Het pompen (en op termijn gravitair toelaten) van het beperkt debiet  zal de overlast iets milderen maar is zeker geen oplossing voor het probleem. De kostprijs van de pompen bedraagt 455,81 euro/dag. Deze blijven staan zolang er het water niet gravitair door de stuw kan stromen.

Het toelaten van een beperkt bovendebiet is de laatste maatregel die De Vlaamse Waterweg nv (DVW) nu wil implementeren en opvolgen om de knijtenoverlast te verminderen. Deze ingrepen gebeuren op de reguliere onderhoudsbudgetten van DVW.

Stijn De Roo: “Het antwoord van de minister is duidelijk. Voor de definitieve oplossing van de knijtenplaag is het – jammer genoeg - wachten op de realisatie van het Gentse Sigmaplan dat – zoals het er nu uitziet – pas in 2026 zal gerealiseerd worden. Hopelijk loopt de procedure geen verdere vertraging op.

Het is belangrijk dat zolang het Sigmaplan niet gerealiseerd is, jaarlijks een budget wordt voorzien om de overlast van deze vervelende knijten tot het minimum te beperken zodat de omwonenden zo maximaal mogelijk van het zomerweer kunnen genieten.”