Het aantal aanvragen voor het Pathfinder-programma van de European Innovation Council steeg in 2025 met 86,5% ten opzichte van 2024. Deze stijging wordt minstens deels gelinkt aan het inzetten van artificiële intelligentie (AI) en zou een onhoudbare situatie creëren voor het evalueren van de aanvragen.
Het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek - Vlaanderen (FWO) organiseert regelmatig oproepen voor zijn ondersteuningsprogramma's.
Vlaams volksvertegenwoordiger Stijn De Roo (cd&v) stelde hierover volgende vragen aan de bevoegde minister:
Minister-president Diependaele antwoordde:
"Het FWO heeft momenteel geen zicht op de impact van artificiële intelligentie op het aantal ingediende aanvragen.
Het inzetten van AI is toegestaan, mits de eindverantwoordelijkheid voor de inhoud volledig bij de aanvrager blijft. Het FWO vraagt geen informatie op van aanvragers over het gebruik van AI bij het opstellen van een aanvraag.
Het FWO benadrukt het belang van wetenschappelijke integriteit en transparantie: aanvragers dienen ervoor te zorgen dat alle ingediende informatie correct, origineel en conform de geldende ethische normen is, ongeacht of AI-tools zijn gebruikt.
Ongeacht de rol van AI heeft het FWO in al zijn programma’s in recente jaren een aanzienlijke stijging van het aantal aanvragen vastgesteld. Na een scherpe stijging van o.m. de projecten fundamenteel onderzoek in de aanvraagronde van 2024, werd beslist om een zekere selectiviteit en focus te vragen van de aanvrager. Concreet wil dat zeggen dat het aantal aanvragen dat per (co-)promotor kan ingediend worden tijdens eenzelfde ronde gereduceerd werd van twee naar één. Daarnaast mag het totaal van de aangevraagde en lopende onderzoeksprojecten fundamenteel onderzoek niet groter zijn dan twee. Dit heeft de ronde daarop (die nu loopt) meteen effect gesorteerd. Ook voor de postdoctorale mandaten is een beperking ingebouwd: kandidaten die tijdens de preselectie niet behoren tot de top 50 procent van de rangorde kunnen geen tweede aanvraag indienen. Het valt niet uit te sluiten dat AI bij die stijging van de aanvragen een rol speelt, maar er zijn ook andere redenen denkbaar, zoals een groeiende groep aanvragers en de structureel ingebouwde impulsen om externe financiering te verwerven.
Ontwikkelingen in AI-toepassingen zitten momenteel in een stroomversnelling. Hoewel het waarschijnlijk is dat verdere ontwikkelingen uiteindelijk leiden tot een verdere toename in gebruik, hetgeen zich mogelijk ook laat voelen in het aantal aanvragen dat het FWO bereikt, is er op dit moment geen reden om aan te nemen dat er plotse veranderingen zullen plaatsvinden. Indien er zich een (verdere) toename van AI-gebruik voor het schrijven van aanvragen voordoet, is het op dit moment aannemelijk dat deze geleidelijk zal zijn. Het effect hiervan is evenwel niet noodzakelijk zichtbaar in de uiteindelijke aanvraagmassa bij het FWO, omwille van de voortdurende monitoring van het aantal aanvragen en de maatregelen die het FWO neemt om dit aantal en de bijbehorende slaagkansen voor onderzoekers op een aanvaardbaar niveau te houden.
Zoals gezegd zijn er maatregelen genomen om het aantal aanvragen binnen redelijke grenzen te limiteren om die in evenwicht te brengen met het beschikbare budget en de evaluatieprocedure.
Deze laatste vergt zeer veel inzet van een groot aantal wetenschappelijke experts en de organisatie van de omkadering van die peer review, inclusief training en intensieve begeleiding van de evaluatoren door de FWO-staf. Het FWO werkt bovendien voortdurend aan de verfijning en monitoring van duidelijke, strakke en efficiënte procedures en ondersteuning van de processen met automatisering.
De potentiële aanvragers worden via verschillende communicatiekanalen, waaronder infosessies per aanvraagprogramma, ook gesensibiliseerd over de beoogde doelgroep en de vereisten waaraan aanvragen moeten beantwoorden. Dat laat hen toe af te wegen of zij tot die doelgroep behoren en beschikken over de capaciteit om met enige kans op succes een aanvraag in te dienen.
Het is tevens belangrijk aan te geven dat het FWO aanvragers sensibiliseert over de draagwijdte van het gebruik van AI. Recentelijk werd het algemeen reglement, artikel 5 aangevuld met een paragraaf 4, die o.m. de volgende bepaling bevat:
“f. Het is onderzoekers toegelaten om AI-hulpmiddelen in te zetten bij het creëren van een FWO-aanvraag. De eindverantwoordelijkheid over de inhoud blijft te allen tijde bij de aanvrager, alsook alle risico’s zoals potentiële informatielekken, foutieve, schadelijke, onwettige of geplagieerde inhoud.”"
Op 11 februari 2026 ging het Vlaams Biodiversiteitsportaal (VBP) online. Het portaal, dat werd ontwikkeld door het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO), fungeert als centrale hub voor open biodiversiteitsdata door datasets en soortenwaarnemingen te standaardiseren en te bundelen.
Recent werd de European Life Sciences Coalition (ELSC) boven de doopvont gehouden. Deze coalitie, waar onder meer het Vlaams Instituut voor Biotechnologie deel van uitmaakt, heeft als doel om het Europese investeringsecosysteem voor biotechbedrijven te versterken.