GAS-overtreders gaan amper in op voorstel voor gemeenschapsdienst

Sanctionerende ambtenaren hebben de mogelijkheid om overtreders op de GAS-wetgeving een gemeenschapsdienst op te leggen in plaats van een administratieve geldboete. In Gent is die mogelijkheid voorzien in het algemeen reglement op de gemeentelijke administratieve sancties.

In juli liet waarnemend burgemeester De Brucyker weten dat er tussen 2022 en 2024 in totaal 786 voorstellen van gemeenschapsdienst werden gedaan. De afgelopen drie jaar aanvaardden 114 overtreders het aanbod, en voerden ze gezamenlijk 448 uur gemeenschapsdienst uit.

Gemeenteraadslid Stijn De Roo (cd&v) stelde hierover volgende opvolgvragen aan de burgemeester:

1. Op basis van welke overwegingen wordt gemeenschapsdienst aangeboden door de sanctionerende ambtenaar? Welke factoren spelen mee in deze beslissing?
2. Hoe wordt het aantal uren uit te voeren gemeenschapsdienst bepaald?
3. Welke verklaringen ziet de burgemeester voor het lage aandeel overtreders die een voorstel tot gemeenschapsdienst aanvaarden?
4. Welke mogelijkheden ziet de burgemeester om het aandeel overtreders die een voorstel tot gemeenschapsdienst aanvaarden te verhogen?
5. Wat is de visie van de burgemeester aangaande het uitvoeren van gemeenschapsdienst in plaats van het opleggen van een administratieve geldboete? Heeft het stadsbestuur de ambitie om het aantal voorstellen tot gemeenschapsdienst te verhogen?

Burgemeester De Clercq antwoordde:

"De gemeenschapsdienst heeft een pedagogisch karakter en heeft als voornaamste doel de overtreder bewust te maken van de gepleegde overlast. De sanctionerend ambtenaar bekijkt elk dossier in concreto. De sanctionerend ambetenaar beoordeelt of het aangewezen is een gemeenschapsdienst voor te stellen, in de plaats van het opstarten van de administratieve procedure met het oog op een eventuele GAS-boete. Enkele factoren waarmee rekening kan worden gehouden zijn recidivisme, de leeftijd van de overtreder, de zwaarte van de inbreuk, de schade aan de gemeenschap die niet begroot kan worden (bv. wildplassen of glasverbod in de Overpoortbuurt), …

Wanneer de sanctionerend ambtenaar het aangewezen acht, wordt een gemeenschapsdienst voorgesteld aan de overtreder. De sanctionerend ambtenaar vertrouwt de invulling, de keuze en de nadere regels van de gemeenschapsdienst toe aan de GAS-bemiddelaar.

Het aantal uren gemeenschapsdienst hangt af van de hoogte van de GAS-boete zodanig dat de zwaarte als gelijk kan worden ervaren. Op die manier vermijden we dat mensen uit ‘economische overwegingen’ voor een gemeenschapsdienst kiezen en niet vanuit een visie op herstel aan de maatschappij. De wet voorziet een maximum van 30 uur gemeenschapsdienst voor meerderjarige overtreders, maar dit wordt in Gent nooit opgelegd. Een maximum van 2 volle dagen (14 à 16 uur) hanteren we uitzonderlijk voor de zwaardere inbreuken.

De soorten inbreuken die leiden tot het meeste aantal dossiers gemeenschapsdienst (respectievelijk afval gerelateerde inbreuken, wildplassen en glasverbod) leiden vaak tot geen reactie bij de overtreder, zelfs na een herinneringsbrief. Achterhalen waarom iemand niet reageert, is niet evident.

De GASambtenaren formuleren een aantal mogelijke verklaringen:

• Facultatieve keuze: voor de meerderjarige berust de keuze om gevolg te geven aan het voorstel van gemeenschapsdienst volledig bij de partij zelf. Er is geen wettelijke verplichting om in te gaan op het aanbod van gemeenschapsdienst. De overtreder beslist weloverwogen om liever een GAS-boete te betalen dan in te gaan op het aanbod van gemeenschapsdienst.
• Taalbarrière: de GAS-brieven moeten op basis van de wet op het gebruik van talen in bestuurszaken in het Nederlands worden opgesteld. Daarnaast wordt tijdens de opleidingen en de werkprestaties in het Nederlands gecommuniceerd.
• Precaire doelgroepen waarbij het zelf contact opnemen met de GAS-bemiddelaar, het reageren binnen een bepaalde tijd en het nakomen van afspraken moeizaam kan verlopen;
• De afstand en vervoer naar de werkplaats: de gemeenschapsdienst dient uitgevoerd te worden ten behoeve van een gemeentedienst of een publiekrechtelijke rechtspersoon, een stichting of een vzw die door de gemeente wordt aangewezen. Een deel van onze overtreders woont/werkt/verblijft niet in Gent. Als zij een gemeenschapsdienst willen uitvoeren, betekent dit voor hen een extra inspanning en vaak ook een kost bovenop de gemeenschapsdienst zelf. Vaak maken overtreders die afweging en opteren ze om een GAS-boete te betalen.

Bij de kennisgevingsbrief wordt momenteel een brochure meegestuurd in de Nederlandse taal waarin de gemeenschapsdienst op een behapbare wijze wordt voorgesteld. Daarnaast worden ook de contactgegevens van de GAS-bemiddelaar vermeld zodat ook hij de burger meteen te woord kan staan en hun vragen kan beantwoorden.

Bij de analyse van bijkomende mogelijkheden (bv. beperken taalbarrière, netwerking met de organisaties rond precaire groepen) dient er rekening te worden gehouden met het wettelijk kader van de GAS-wet en de taalwetgeving in bestuurszaken.

M.b.t. de visie van de burgemeester aangaande het uitvoeren van gemeenschapsdienst in plaats van het opleggen van een administratieve geldboete en de vraag of het stadsbestuur de ambitie heeft om het aantal voorstellen tot gemeenschapsdienst te verhogen, moeten we benadrukken dat de sanctionerend ambtenaar volledig autonoom en onafhankelijk beslist, alsook wanneer het aangewezen is om een gemeenschapsdienst voor te stellen. De sanctionerend ambtenaar mag voor het nemen van deze beslissingen geen instructies ontvangen."