Vlaams volksvertegenwoordiger Stijn De Roo (cd&v) vroeg aan minister Zuhal Demir (N-VA) om de drinkwaterfactuur voor de Vlaming betaalbaar houden. De Tijd pakte immers uit met cijfers van drinkwaterstalen van de Vlaamse Milieumaatschappij. Die geven aan dat één op de zes drinkwateranalyses niet voldoen aan de EFSA-norm van 4 nanogram per liter. Het gaat over cijfers van het jaar 2022. Toen was PFAS nog niet genormeerd.
In januari 2023 besliste de Vlaamse Regering om de norm voor de de som van poly- en perfluoralkylverbindingen te leggen op 100 nanogram per liter. Die norm is afkomstig uit de drinkwaterrichtlijn en geldt vanaf 2026. In 2022 wordt die norm niet overschreden. De door de EFSA (European Food Safety Authority)) aanbevolen gezondheidskundige grenswaarde bedraagt voor som PFAS (de som van vier perfluorverbindingen) 4 nanogram per liter.
De toetsingswaarde wordt in 16% van de analyses overschreden: 15% in het net; 18% aan de kraan. De VMM stelt dat het op basis van de huidige wetenschappelijke kennis nog niet helemaal duidelijk of de EFSA-4 waarde de meest geschikte gezondheidskundige grenswaarde is voor PFAS in drinkwater. We volgen nieuwe ontwikkelingen van nabij op. In afwachting hanteren we deze waarde als streefwaarde.”;
Omwille van de potentiële gevaren van PFAS moeten we op onze hoede zijn. Als overheid willen we onze burgers beschermen en als cd&v vinden wij hun gezondheid van groot belang.
We willen natuurlijk allemaal liefst een nulwaarde in wat we eten en wat we drinken. Maar daar staat een prijs tegenover: drinkwater zuiveren tot dergelijke zeer lage concentraties heeft een hoge kostprijs. Het is dan ook van groot belang dat we de kwaliteit van ons drinkwater aan de juiste norm en streefwaarden aftoetsen.
De minister antwoordde:
“Dank u wel, collega’s. Het is goed dat het parlement hier vragen over stelt. Ik betreur natuurlijk wel dat De Tijd niet naar de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) heeft gebeld om context te vragen, want je hebt inderdaad een bindende drinkwaternorm waar het Vlaamse drinkwater aan moet voldoen. Die komt vanuit Europa. Europa heeft dus een drinkwaternorm van 100 nanogram, en die geldt vanaf 2026. Europa heeft gezegd dat dat de norm is voor al het drinkwater, die 100 nanogram per liter, vanaf 2026. Dan is het water veilig, en kan het ook zonder meer gedronken worden. Daar voldoet al ons drinkwater aan. Aan die norm voldoen wij nu al, terwijl Europa zegt dat dat een bindende norm is vanaf 2026.
Waar De Tijd naar verwijst is inderdaad die EFSA 4-waarde (European Food Safety Authority). Maar zoals jullie ook weten, is dat geen norm. De Vlaamse Milieumaatschappij heeft dat vandaag nog eens gezegd. Het stond ook wel in het rapport, maar zoals journalisten vandaag de dag werken, laat men dat dan weg, en dat zorgt voor een paniekreactie. De EFSA 4-waarde is een streefwaarde, dat is niet de norm. Ook de Vlaamse Milieumaatschappij zegt dat. Dat is ook de reden waarom wij met de Vlaamse Regering vorig jaar een drinkwaterbesluit hebben goedgekeurd. Wij hebben toen gezegd dat wij – dat is ook verplicht, natuurlijk – die Europese drinkwaternorm hanteren van 100 nanogram per liter vanaf 2026, waar wij vandaag al aan voldoen. Dat is de norm. Maar we hebben in ons Vlaams Drinkwaterbesluit ook gezegd dat we die EFSA 4-waarde meenemen als streefwaarde, maar dat is geen bindende waarde. Dat is ook de reden waarom we dat vandaag op 84 procent van de plaatsen al halen, ondanks het feit dat dat niet de norm is.
We zullen zien wat Europa zegt. Europa heeft nu een duidelijke norm gezet vanaf 2026. Wij voldoen daaraan, maar misschien zullen ze binnen vijf of tien jaar zeggen dat het toch een andere norm is. We veranderen dat ook continu, maar vandaag is er natuurlijk geen reden tot paniek.
Misschien moet ik ook iets meegeven over het flessenwater, want er is een studie over geweest van de Nederlandse collega’s van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) over flessenwater. Dat bevat gemiddeld meer PFAS dan de streefwaarde. Dat is dus wel een belangrijk gegeven, in vergelijking met het kraantjeswater.
Wat het principe van de vervuiler betaalt betreft, collega’s, weten jullie dat wij met de federale collega’s onderhandelen om een PFAS-fonds op te richten. We doen dat tezamen met een uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor PFAS. Ook daar is mijn kabinet met de federale collega’s al even over aan het overleggen. Ik denk dat men daar nog geen ei heeft gelegd, maar de bedoeling is om daar toch wel tot een vergelijk te komen, zodat we daar ook wel centen hebben als we het drinkwater op een of andere manier moeten zuiveren.
Tot slot wil ik ook zeggen dat ons drinkwater natuurlijk voor alle stoffen, niet alleen voor PFAS, zo zuiver mogelijk moet zijn.”
Stijn De Roo: “Minister, ik wil u ten slotte oproepen: gezondheid gaat voor, gezondheid is zeer belangrijk, maar tegelijkertijd moeten we blijven nadenken over hoe we onze drinkwaterfactuur betaalbaar houden. Daarvoor is het aanpakken van de vervuiling enerzijds, maar anderzijds het hanteren van juiste normen van essentieel belang.”
Het volledige verslag van de actuele vraag kan je hier lezen.