Vlaams volksvertegenwoordiger Stijn De Roo (cd&v) ondervroeg minister van Landbouw en partijgenoot Jo Brouns over de inzet van artificiële intelligentie (AI) in de land- en tuinbouwsector.
De Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) helpt landbouwers met die techniek om te gaan verduurzamen. Door vroegtijdig problemen op te sporen in fruitplantages kan een fruitteler snel en gericht ingrijpen en zijn opbrengst verbeteren. Vroeger gebeurden alle controles met het blote oog, maar met drones, algoritmes en dataverwerking kan er veel meer.
Op de vragen van De Roo antwoordde de minister dat dergelijke technieken betaalbaar kunnen gemaakt worden door het stimuleren van innovatie via het ondersteunen van projecten, het verlenen van investeringssteun en het stimuleren van samenwerking binnen de sector en de marktwerking.
De LA-trajecten (landbouw) van het Agentschap Innoveren en Ondernemen (VLAIO) laten bijvoorbeeld toe om de relevantie en ook de economische component, zoals onder andere de betaalbaarheid van innovaties, verder te onderzoeken.
Vanuit het Vlaams Landbouwinvesteringsfonds (VLIF) wordt ondersteuning voorzien. Via drones kunnen data verzameld worden die verwerkt kunnen worden naar een praktische toepassing, al dan niet gebruikmakend van lerende netwerken, dus AI. Sinds 2016 is het mogelijk om VLIF-steun te krijgen voor drones voor landbouwtoepassingen.
In het kader van het nieuwe gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) is ervoor geopteerd om de artificiële-intelligentie-gerelateerde aanvragen, al dan niet in combinatie met drones voor landbouwtoepassingen, te ondersteunen via de VLIF-projectsteun voor innovatieve investeringen. Daarbinnen is nu steun mogelijk van 50 procent en zelfs 65 en 80 procent voor metingen en de verwerking ervan. Een steunpercentage van 80 procent is voorbehouden voor milieu- en klimaatparameters.
In een latere fase zouden drones aangevraagd kunnen worden via VLIF-steun voor productieve investeringen. Dergelijke investeringen zijn mogelijk minder haalbaar voor een individuele landbouwer. Het is interessant dat ze voor ondersteuning in aanmerking komen binnen een samenwerkingsverband tussen landbouwbedrijven, zoals coöperaties en dergelijke.
Het VLIF heeft ook al AI-toepassingen ondersteund bij sorteermachines.
Binnen de VLIF-steun aan de agrovoedingssector is al een project geselecteerd waarbij op basis van lerende netwerken camerabeelden geanalyseerd werden voor het automatisch monitoren van dierenwelzijn. Ook op het niveau van het landbouwbedrijf ziet de minister in de dierlijke sector heel wat kansen voor het gebruik van AI.
Ook andere innovatie-interventies kunnen vanuit het nieuwe GLB een ondersteuning bieden, zoals onder andere de hervormde maatregel van het European Innovation Partnership (EIP). Binnen het EIP liggen dus kansen om resultaten op vlak van onderzoek rond AI en landbouwtoepassingen die nog niet of nauwelijks het labo verlaten hebben, te ontwikkelen naar praktijkomstandigheden. Die EIP-oproepen zullen ook de nadruk leggen op langdurige samenwerkingsinitiatieven.
Aan de Praktijkcentra Plant wordt steun voorzien voor het waarnemen en waarschuwen. Met dergelijke systemen worden ziekten en plagen in de landbouwsector vanaf een heel vroeg stadium opgespoord en worden de landbouwers gewaarschuwd. Ook in dit kader kan AI een meerwaarde bieden bij het automatiseren van de waarnemingen.
Binnen de gemeenschappelijke marktordening (GMO) groenten en fruit zijn de producentenorganisaties verplicht een deel van het budget in te zetten voor onderzoek en ontwikkeling. Hierdoor werden al nuttige toepassingen ontwikkeld, zoals detectie van vreemde voorwerpen op velden door drones. Voor investeringen en andere acties in AI is binnen de GMO groenten en fruit een ondersteuningsmogelijkheid voorzien voor telers en producentenorganisaties. Binnen het nieuwe GMO-kader is verhoogde steun mogelijk is voor acties die leiden tot verbeteringen op het vlak van milieu en klimaat, waarbij technologie, met inbegrip van AI, ook een rol kan spelen.
Vlaanderen is ingestapt in een EU-partnerschap onder Horizon Europe met name in ‘Agriculture of data’. Dit is een zeven jaar durend partnerschap tussen deelnemende EU-lidstaten om de implementatie en verwerking van data in de land- en tuinbouw en de voedselketen te versnellen. Daarvoor wordt 1 miljoen euro per jaar uitgetrokken tussen 2023 en 2030 door het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek (FWO) met een cofinanciering van 30 procent door de Europese Commissie. Het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) is betrokken bij de voorbereiding en opvolging van dit partnerschap.
Stijn De Roo: “Uit het antwoord van de minister blijkt dat er heel wat projecten lopende zijn waarbij artificiële intelligentie wordt ingezet.
Projecten zoals DjustConnect, het WatchITgrowproject bewijzen hun diensten, een aantal andere zorgen ervoor dat de vele data aanwezig in de land- en tuinbouwsector, ook kunnen ingezet worden om een aantal systemen te voeden om optimalisaties door te voeren, zoals bij schade en precisietechnieken.
Wellicht zullen drones in de toekomst kunnen ingezet worden om in het veld een aantal dingen via camera’s te detecteren en ze tegelijkertijd op een zeer precieze manier te kunnen inzetten voor een aantal technieken zoals gewasbescherming of het bestrijden van een aantal ongewenste organismes.
Hopelijk kan de Vlaamse land- en tuinbouwsector hierin een pioniersrol spelen, waarbij de betaalbaarheid zowel voor loonwerkers als voor landbouwers niet uit het oog mag verloren worden.”
Het verslag van de vraag om uitleg vind je hier.