Op 1 januari 2024 ging de verplichte selectieve inzameling van bioafval in. Gemeenten en intercommunales konden voor die verplichting uitstel vragen tot 1 januari 2026.
In het jaarbericht 2024 van Interafval wordt vermeld dat de beschikbare composteringscapaciteit in Vlaanderen beperkt is en dat concrete plannen voor extra installaties ontbreken.
Vlaams volksvertegenwoordiger Stijn De Roo (cd&v) stelde hierover volgende vragen aan de bevoegde minister:
- Hoeveel gft werd van 2020 tot en met 2024 opgehaald in Vlaanderen? Graag een overzicht per jaar.
- Wat is de huidige composteringscapaciteit in Vlaanderen? Graag een overzicht van de beschikbare installaties met vermelding van provincie, gemeente, beheerder en capaciteit.
- Welke gemeenten en intercommunales verkregen uitstel tot 1 januari 2026 voor het ophalen van gft? Graag een overzicht.
- Wat is de verwachte benodigde composteringscapaciteit voor het gft van de gemeenten en intercommunales met uitstel tot 1 januari 2026?
- Volstaan de huidige installaties om het gft van de gemeenten en intercommunales met uitstel tot 1 januari 2026 te verwerken? Zo niet, welke stappen zullen worden gezet om dat op te vangen?
Minister Brouns antwoordde:
"In Vlaanderen werden de voorbije jaren de volgende hoeveelheden gft-afval ingezameld:
- 2020: 295.159 ton
- 2021: 312.345 ton
- 2022: 276.718 ton
- 2023: 299.349 ton
De cijfers van 2024 worden momenteel door de OVAM gevalideerd en zullen later op het jaar gepubliceerd worden.
2020 en 2021 vertonen een hoger aanbod door de coronamaatregelen, waardoor meer gezinnen thuis aten en dus meer gft-afval produceerden.
Om de optimale verwerking van gft-afval te verzekeren wordt groenafval als structuurmateriaal toegevoegd aan de installaties. Met deze hoeveelheid moet worden rekening gehouden bij het vergelijken van de ingezamelde hoeveelheden gft met de beschikbare verwerkingscapaciteit in bijlage 1 van dit antwoord. Het percentage groenafval dat moet worden toegevoegd varieert tussen 20 en 25% van de totale hoeveelheid afval die in de gft-verwerking wordt verwerkt.
Het overzicht van de beschikbare composteringscapaciteit:
| Exploitant | Gemeente | Provincie | Jaarcapaciteit (ton) |
| VERKO | Dendermonde | O-VL | 45.000 |
| WIPS NV | Erembodegem | O-VL | 37.200 |
| IVVO | Ieper | W-VL | 50.000 |
| B.A.T. SERVICES | Ieper | W-VL | 20.000 |
| IOK | Beerse | ANT | 60.000 |
| IGEAN | Brecht | ANT | 65.000 |
| BIONERGA | Maasmechelen | LIM | 20.000 |
| BIONERGA (*) | Bilzen | LIM | 40.000 |
| ECOWERF | Leuven | VL-BR | 50.000 |
| TOTAAL | 387.200 |
(*) momenteel is de verwerkingscapaciteit van de installatie te Bilzen beperkt tot 20.000 ton omwille van klachten over geurhinder.
In totaal kregen 67 gemeenten per besluit uitstel tot 1 januari 2026:
- IMOG – alle 11 gemeenten
- IVAREM – alle 10 gemeenten
- IVIO – alle 11 gemeenten
- IVLA – alle 8 gemeenten
- IVM – 7 gemeenten
- IVOO – alle 6 gemeenten
- Mirom-Roeselare – alle 12 gemeenten
- Blankenberge
- Knokke-Heist
Op basis van de ingediende afwijkingsaanvragen en de daarin aangekondigde inzamelwijzen voor gft-afval, verwacht de OVAM vanaf 2026 een capaciteitstekort van ongeveer 80.000 ton per jaar. Vlaco vzw, dat onder meer de verwerkers van gft-afval vertegenwoordigt, schat het tekort eerder in op 40.000 ton per jaar.
De huidige Vlaamse verwerkingscapaciteiten voor gft-afval volstaan dus niet om het aanbod vanaf 2026 te verwerken. Om te anticiperen op dit verwachte capaciteitstekort heeft de OVAM de capaciteitsbehoeften al in 2022 in kaart gebracht, zodat publieke en private actoren tijdig zicht hadden op de vereiste ontwikkeling van nieuwe installaties en initiatief konden nemen om bijkomende capaciteit uit te bouwen. De capaciteitsnoden werden in hoofdstuk 8.4.1. van het Lokaal Materialenplan 2023-2030 uitgebreid onder de aandacht gebracht."