Vlaamse waterbedrijven zetten in op innovatie

Publicatiedatum

Auteur

Stijn De Roo

Deel dit artikel

De Vlaamse Regering keurde het Strategisch Plan Waterbevoorrading – openbare drinkwatervoorziening 2026-2032 goed. Het strategisch plan heeft als doel de drinkwatervoorziening in Vlaanderen te versterken en toekomstgericht te organiseren.

Het plan zet zowel in op leveringszekerheid, toegang tot drinkwater, bronbescherming, bijkomende zuivering als op het risicobeheer van binneninstallaties met een focus op lood. Voor deze verschillende thema’s worden op basis van een risicogebaseerde benadering een strategische visie en strategische maatregelen uitgewerkt. Het beoogt een samenwerking met verschillende betrokken administraties en stakeholders en responsabiliseert de drinkwaterbedrijven in het uitrollen van een investeringsportfolio gericht op een duurzame en klimaatrobuuste openbare drinkwatervoorziening waar de bescherming van de volksgezondheid voorop staat.

Vooral de wateroplosbare stoffen vormen een probleem voor de drinkwaterproductie omdat deze zeer moeilijk uit het drinkwater verwijderd kunnen worden. De minder wateroplosbare stoffen hebben dan weer een impact op de ecologie en doelstellingen vanuit de Kaderrichtlijn Water aangezien er sneller bio-accumulatie optreedt.

  1. Op welke manier zetten drinkwaterbedrijven in op innovatie en technologie om ook de moeilijk verwijderbare stoffen uit het (afval)water te kunnen verwijderen?
  2. Hoe worden deze ontwikkelingen opgevolgd door de Vlaamse overheid?
  3. Hoe verhouden Vlaamse drinkwaterbedrijven zich volgens de minister tegenover het buitenland op het vlak van innovatie en beste beschikbare technieken? Zijn er voorbeelden van technologieën die worden toegepast in het buitenland die ook in Vlaanderen voor een betere zuivering kunnen zorgen tegen een redelijke kostprijs?

Minister Brouns antwoordde:

"De waterbedrijven werden bevraagd en melden onderstaande:
Farys: Farys voorziet in al zijn waterproductiecentra (WPCs) voor drinkwater in bijkomende technologie voor de verwijdering (micro)polluenten. Alle grondwater winningen zijn uitgerust met een redundante actief koolfillter (WPC Oudenaarde en WPC Beersel). In WPCs die gebruik maken van andere ruw water bronnen is een bijkomende barrière voorzien in de zuiveringstrein d.m.v. membraanfiltratie. Deze WPCs zijn concreet voorzien van een Omgekeerde Osmose stap voor de verwijdering van opgeloste (micro)polluenten, gevolgd door een bijkomende actief koolfilter als extra veiligheid. Dit zgn. ‘multi-barrier’ principe wordt op volle schaal toegepast in WPC Oostende en WPC Hofstade (Aalst). Farys volgt de evoluties in analytische monitoring en voert zelf toegepast onderzoek naar innovatie in zuiveringstechnieken. Als concreet voorbeeld wordt de verwijdering van 1,2,4-triazool d.m.v. Advanced Oxidation (AO) getest. Met name de gecombineerde inzet van ozon en peroxide werd op laboschaal onderzocht i.s.m. een Duits laboratorium. Deze toepassing wordt momenteel verder opgeschaald in pilootonderzoek (10 m³/u).

De Watergroep: Alle oppervlaktewaterwinningen zijn uitgerust met een redundante actief koolfilter al dan niet in combinatie met een ozonbehandeling. Aktief kool wordt ook ingezet op een aantal grondwaterwinningen die onder druk staan. De Watergroep zet in op innovatie door enerzijds zelf toegepast onderzoek te verrichten en oplossingen te adopteren, maar anderzijds ook samen te werken met organisaties zoals bijvoorbeeld VITO, KWR (Nederland) en meerdere universiteiten die beschikken over de kennis en de middelen om academisch en toegepast onderzoek te verrichten. Daarnaast zijn er tal van informele contacten en netwerken actief. De Watergroep is dus onderdeel van een continu lerend en zichzelf verbeterend ecosysteem. De moeilijk verwijderbare stoffen vormen per definitie een uitdaging ondanks verbeteringen in detectie en brononderzoek, testen met state-of-the-art zuiveringstechnologie, de optimalisatie van bestaande technologie en de toenemende digitalisatie. Gezien de complexiteit van de problematiek vormen deze stoffen een continue uitdaging en vereisen ze een multi-actor aanpak over de gehele keten, van bron tot tap.

Pidpa: Pidpa vertrekt vanuit diep grondwater voor zijn drinkwaterproductie en heeft standaard geen barrière nodig voor organische microverontreinigingen in de WPC. Bij vernieuwing of nieuwbouw van WPC’s wordt steeds geëvalueerd of er een bijkomende zuiveringsstap nodig is. Om die afweging voldoende onderbouwd te kunnen maken, wordt er o.a. ingezet op monitoring van (micro)polluenten. Er wordt getracht up-to-date te blijven met innovatieve technologieën door netwerken (contactgroepen BE-NL, Aquaflanders werkgroepen, …) en conferenties. Interessante technologieën worden door middel van pilootonderzoek getest (vb. onderzoek naar anaerobe PFAS-verwijdering met actieve kool en ionenwisseling, …).

Aquaduin: Aquaduin past sinds 2002 een combinatie van ultrafiltratie en omgekeerde osmose (RO) toe voor de zuivering van RWZI-effluent tot infiltratiewater. De bodempassage door infiltratie is een derde barrière. Er is in WPC Torreele een opstelling met actiefkool in de zuiveringstrein, zodat nagegaan kan worden of er stoffen na RO nog verwijderd kunnen worden. Er gebeurt onderzoek naar biochar geproduceerd uit de wilgen van het wilgenveld, dat het RO-concentraat behandelt voor lozing. In WPC Torreele werden recent mobiele autosamplers aangeschaft om representatievere stalen te kunnen nemen op verschillende plaatsen in de zuiveringstrein. In de renovatie en uitbreiding van WPC De Westhoek zal CCRO toegepast worden (eveneens in combinatie met ultrafiltratie).

Water-Link zet in op een combinatie van optimalisatie van bestaande processen én onderzoek naar nieuwe technologieën, met aandacht voor technische effectiviteit én economische haalbaarheid.

  • Optimalisatie van bestaande zuiveringsprocessen
    • Water-Link focust eerst op procesoptimalisatie (coagulatie, flotatie en actieve kool) van bestaande zuiveringsprocessen.
    • Voorbehandeling via flotatie (DAF) kan reeds een significante PFAS-verwijdering realiseren (project met KULeuven 2026 Q1-Q2).
    • Verdere optimalisaties worden onderzocht via:
      • aanpassing van coagulatiecondities (dosering en pH-correcties)
      • intensifiëring van flotatie (o.m. hogere saturatiedruk)
      • frequentere regeneratie van actieve kool
      • Dit sluit aan bij de algemene strategie: maximaal benutten van bestaande infrastructuur vóór investeringen in nieuwe installaties.
  • Onderzoek en pilootprojecten voor nieuwe technologieën
    • De onderzoekssamenwerking met de VUB (2026 Q1-Q4) richt zich op het ontwikkelen van gevalideerde modellen die het gedrag en de verwijdering van PFAS in de drinkwaterproductie voorspellen, met als doel de procesvoering en inzet van actieve kool te optimaliseren. Deze modellen moeten in de toekomst kunnen worden gebruikt als beslissingsondersteuning om operationele keuzes, reactivatie-strategieën en investeringen beter af te stemmen op toekomstige normeringen en variërende waterkwaliteit
    • Water-Link onderzocht in 2025 actief nieuwe verwijderingstechnieken (alternatieve adsorbentia) en testte deze via pilootinstallaties.
    • Water-Link plant verdere piloottesten (alternatieve adsorbentia vs. aktieve kool) in 2027 als polishing stap.
  • Meerstapsbenadering (“multiple treatment train”)
    • Geen enkele individuele technologie verwijdert alle PFAS-componenten efficiënt. Er moet worden ingezet op combinatie van processen
    • Focus ligt op:
      • robuuste verwijdering in meerdere stappen
      • uitgebreide monitoring, testen en continue bijsturing

De ontwikkelingen worden opgevolgd door VMM als bevoegde entiteit en toezichthouder binnen de werking voorzien in het Drinkwaterbesluit ( BVR 20 jan 2023) inzake risicobeheer van bron tot kraan.

Ik stel vast dat de Vlaamse waterbedrijven inzetten op innovatie en de internationale ontwikkelingen opvolgen en doorvertalen naar Vlaanderen. Het aspect kosten-effeciëntie is hierin niet onbelangrijk. Waterbedrijven werken en functioneren binnen het Europees kader van de Drinkwaterrichtlijn, dus volgens principes van risicogebaseerd beheer en best beschikbare technologie. Ze situeren zich op een niveau dat vergelijkbaar is met de andere West-Europese landen. De internationale blik wordt o.a. gewaarborgd door participatie in organisaties zoals Water Europe, Aqua Publica, deelname aan congressen van bv. de International Water Association, organisaties die op Europees en wereldniveau een forum creëren rond wateruitdagingen en innovaties. Daarnaast is er actieve participatie in Europese projecten (bv. Horizon EU), net zoals een samenwerking met universiteiten en (buitenlandse) kenniscentra. Er is een intensieve samenwerking met KWR, gesitueerd in Nederland, een gidsland als het aankomt op waterinnovaties. De uitdagingen voor Vlaanderen zijn echter ook specifiek te noemen, gezien de hoge druk op de beschikbare bronnen, de grote resem aan activiteiten op een beperkt grondgebied en de specifieke ruimtelijke ordening. Drinkwater maken is dus een streekgebonden activiteit en daardoor onderworpen aan de regels en wetmatigheden van de regio. Het ontwerp en de toepassing van technologieën zijn daarom geen copy–paste van het buitenland, maar eerder maatwerk in functie van de lokale uitdagingen. De inzet van technologieën wordt continu verbeterd en geëvalueerd op basis van performantie, kostenefficiëntie, inpasbaarheid in de bestaande infrastructuur, verenigbaarheid met de milieuwetgeving, met respect voor het milieu en dit in samenspraak met de bevoegde instanties."

Nieuws

Alle nieuwe bussen van De Lijn krijgen telcamera's

De Lijn maakt voor reizigerstellingen gebruik van telcamera's op een deel van haar voertuigen. Deze camera's capteren geblurde beelden en zijn uitgerust met een algoritme dat de tellingen lokaal op de camera uitvoert.

Hoe worden onderzoeken naar bronnen van vervuiling aangepakt?

Eind april werd in de Grote Kemmelbeek in Poperinge een grote concentratie van het gewasbeschermingsmiddel oxamyl gemeten. Oxamyl werd drie jaar geleden verboden in Europa.

Vlaamse Digitale Assistent komt er in derde kwartaal van 2026

Mijn Burgerprofiel geeft burgers toegang tot hun officiële gegevens en overheidsadministratie. Ze kunnen er onder meer attesten opvragen, dossiers opvolgen en een overzicht terugvinden van hun persoonlijke gegevens.