Een grote woonontwikkeling, de bouw van een cultureel centrum, de aanleg van een fietspad,… Vlaamse gemeenten en provincies ondernemen wel vaker projecten waarvan moet worden onderzocht of deze grote gevolgen hebben voor het milieu.
De gemeentelijke of provinciale omgevingsambtenaar kon tot enkele weken geleden op basis van een MER-screeningsnota beslissen of er een milieueffectrapport (MER) moest worden opgemaakt. Dat werd beslist in het wijzigingsdecreet van 19 april 2024 over de omgevingsvergunning. Dat versterkte de autonomie van de gemeentelijke, provinciale en gewestelijke omgevingsambtenaar.
Het Grondwettelijk Hof vernietigde de huidige bepaling in het decreet in zijn arrest van 18 september 2025 omdat het Hof vindt dat er een passende scheiding moet zijn tussen wie beoordeelt en wie vergunt.
Het Grondwettelijk Hof verwijst daarbij naar een arrest van het Hof van Justitie van 8 mei 2025, dat stelt dat een passende scheiding op een zodanige wijze moet worden ingericht dat een administratieve eenheid die de beoordeling moet uitvoeren, ook beschikt over werkelijke autonomie.
De huidige bepalingen die de onafhankelijkheid van de omgevingsambtenaar waarborgen, volstaan volgens die uitspraak dus niet om over een “werkelijke autonomie” te beschikken.
Na het arrest van 18 september 2025 heeft het Departement Omgeving de gemeenten en provincies via een communicatie aanbevolen om uit eigen beweging een bevoegdheidsescalatie door te voeren. Dat is de meest voor de hand liggende keuze die aansluit aan bij de bestaande decretale logica voor MER-plichtige projecten en ook in overeenstemming is met de geest van de rechtspraak van het Hof van Justitie en het Grondwettelijk Hof.
Tijdens de plenaire vergadering van 19 november stelde Vlaams volksvertegenwoordiger Stijn De Roo (cd&v) een voorstel tot decreet voor dat daar een decretale grondslag voor biedt, met terugwerkende kracht tot de dag na het arrest van het Grondwettelijk Hof. Op die manier kunnen de lopende dossiers die na het arrest, maar voor de bekrachtiging van het voorstel van decreet, correct worden afgehandeld.
Het decreet hevelt dus alle gemeentelijke en provinciale dossiers waarbij een milieueffectrapport of een project-MER-screening is gevoegd, over naar respectievelijk de deputatie en de Vlaamse Regering.
De bevoegdheidsescalatie moet ook worden toegepast als uit de feiten blijkt dat ofwel het college van burgemeester en schepenen, ofwel de deputatie de (feitelijke) medeaanvrager is van het project. Dat moet geval per geval worden bekeken en hangt af van het potentiële belangenconflict bij de beoordeling van milieueffecten. In het decreet zijn enkele voorbeelden opgesomd.
Door de verschuiving van de beoordeling van de project-MER-screening en de uiteindelijke vergunningsbeslissing naar een hogere overheid, wordt zodus een passende scheiding verzekerd tussen mogelijk conflicterende functies bij de uitvoering van alle taken die uit de project-MER-richtlijn voortvloeien.
Aan dit decreet werd een spoedadvies aan de Raad van State gevraagd, dat ook werd gekregen en geen fundamentele opmerkingen bevatte.
Het arrest van het Grondwettelijk Hof heeft wel wat ongerustheid veroorzaakt bij verschillende gemeenten. Met dit decreet worden daarvoor de nodige oplossingen voorzien.
Het decreet kan worden geraadpleegd op de website van het Vlaams Parlement.
Foto: Nora Robijn
Locaties waar veel ongevallen gebeuren, komen op de lijst van gevaarlijke punten te staan. Een punt wordt als ‘gevaarlijk’ benoemd zodra er minstens drie ongevallen gebeurden met letsels.
Heel wat Gentenaars die in de buurt van de Gentse tramlijnen wonen, worden geconfronteerd met geluidshinder. Op bepaalde delen van de routes gelden snelheidsbeperkingen. Zo is de snelheid van de tram in de Bernard Spaelaan beperkt tot 15 kilometer per uur.
Het aantal buitenlandse wagens dat parkeerboetes blijven opstapelen blijft hoog in Gent. Dat blijkt uit cijfers die gemeenteraadslid Stijn De Roo (cd&v) opvroeg bij schepen van Mobiliteit Joris Vandenbroucke (Voor Gent).